Handan Türkeli

• Yönetmen: Handan TÜRKELİ
• Kamera: Turhan YAVUZ
• Özgün Müzik: Serdar ATEŞER
• Seslendiren: Şerif EROL
• Yapım Yılı: 1998
• Yayıncı TV: KanalD, CNNTürk, EuroD, DMax

Okumaya devam et “Orta Fırat: Tufandan Önce”

• Yönetmen: Handan TÜRKELİ
• Kamera: Turhan YAVUZ
• Özgün Müzik: Tanju DURU
• Seslendiren: Şerif EROL
• Yapım Yılı: 2000
• Yayıncı TV: KanalD, CNNTürk, EuroD, DMax

Keşifler Atlası başlarken ilk sözü Orta Fırat’a vermemizin nedeni vardı. Çünkü çok değil, iki yıl sonra o görüntüler tarihe karışacaktı. Türkiye’nin enerji sorununa çözüm getirmesi umulan Güneydoğu Anadolu Projesi adım adım ilerlerken koskoca bir coğrafyanın haritası değişiyor, insanlık tarihinin en eski izleri, çok kıymetli arkeolojik bölgeler ve tarım alanları sular altında kalıyor, insan yaşamları, iklim, ekolojik denge geri döndürülemez biçimde değişiyordu. Birecik Barajı’nın tamamlanmasına çok az kala bu trajedi fark edildi. Eksik bir yaklaşımla; sadece Zeugma mozaikleri boyutuyla olsa da sonunda fark edildi. Yıllardır kazı için bulunamayan paralar sonunda bölgeye akmaya başladı.

Suların altında kalacak insan yerleşimleri içinse yapılabilecek bir şey yoktu. Artık herkes ve her şey hızla yer değiştiriyordu. İlçe merkezi ölçeğinde bir yerleşim (Halfeti) Türkiye tarihinde ilk kez böyle bir nedenle taşınıyordu.

Belgesel, birbirine sadece on kilometre uzaklıktaki Aşağı ve Yukarı Halfeti’de göçle gelen ‘afet’in insan yaşamlarını nasıl etkilediğine bakıyor. Eski ve yeni mekanlarda yaşamın yeniden kurgulanışına tanık oluyoruz. 

Okumaya devam et “Orta Fırat: Tufandan Sonra”

• Yönetmen: Handan TÜRKELİ
• Kameraman: Turhan YAVUZ
• Özgün Müzik: Serdar ATEŞER
• Seslendiren: Şerif EROL
• Yapım yılı: 1998
• Yayıncı TV: KanalD, CNNTürk, EUROD, DMax

İnsanın yeryüzüne ‘yerleşme’ biçimlerine en eski örneklerden biri de ‘konar göçer’liktir. Anadolu topraklarındaki bilinen tarihi ise, Orta Asya’dan göçle gelen  ilk Türk boylarının dağlık bölgeleri yurt tutmasıyla başlar.

Yörük denir onlara. Türkmen kimliğinden ayrı tutarlar kendilerini. Hayvancılık temelli yaşamları otlak ve kışlaklara göçerek ve doğanın takvimini izleyerek sürer.

Anodolu’da bu geleneksel yaşamı halen sürdürmeye çalışan yörük aşiretlerinden, deveyle göçen son örnek olan Sarıkeçililer keçi sürüleriyle birlikte asırlardır Batı ve Orta Toroslarda barınıyorlar. 

Keşifler Atlası ekibinin göç yolundan başlayarak yayla yaşamlarına konuk olduğu bu film, aynı zamanda Sarıkeçililerin de film kamerası ile ilk kez tanıştığı bir çalışmadır. Literatürde onlar hakkında daha önce çekilmiş bir filme rastlanmamıştır.  

Okumaya devam et “Sarıkeçililer: Son Göçerler”

• Yönetmen: Handan TÜRKELİ
• Kamera: Turhan YAVUZ  (Dağ çekimleri: Kağan AYBUDAK)
• Özgün müzik: Tanju DURU
• Seslendiren: Şerif EROL
• Yapım yılı: 2000
• Yayıcı TV: KanalD, CNNTürk, EuroD, DMax

 

Dağcılar, dağların insana kendini tanıma olanağı sunduğunu söyler. Oysa 2000 yılının şubatında bir dağcı, bir dağı tanıttı hepimize: Ağrı Dağı. Diğer adıyla kutsal kitapların ve efsanelerin dağı Ararat.

Dağcı ise, adından önce çocuksu bakışı, güleç yüzüyle anımsanan İskender Iğdır… Bizim İskender… Sizin İskender. Doğduğu toprakların kıyısında yükselen Ağrı Dağı’nda geçirdiği kaza ile yaşama veda etti. Ağrı’nın efsanesine kattı öyküsünü. Ukte kaldı hepimizin içinde, tamamlayamadığı o tırmanış. Atlas’tan dostları, Uğur Uluocak liderliğinde, onun adına selamladılar Ağrı’nın zirvesini. Ekip bir eksikti. Tıpkı, onu tanımış herkesin daima hissedeceği gibi.

 

Okumaya devam et “Bir Dağın Ağrısı”

• Yönetmen: Handan TÜRKELİ
• Kamera: Turhan YAVUZ
• Özgün Müzik: Tanju DURU
• Seslendiren: Şerif EROL
• Yapım yılı: 2000
• Yayıncı TV: KanalD, CNNTürk, EuroD, DMax

Anadolu’nun güney doğusundaki topraklarda, gücünü çok eski geleneklerden alan bir töredir berdel. Urfa’da Kürt ve Arap kökenli halkın büyük aşiretler halinde çoğunlukta yaşadığı Viranşehir, Ceylanpınar, Akçakale ve Harran’da ‘kız değiştirme’ yoluyla yapılan en yaygın evlilik modelidir. Romantik anlamlardan öte bir işlev yüklenir evlilik kurumu buralarda. Biraz geleneklerin ama çokça yoksulluğun dayatmasıyla çoğunluğun onayından alır gücünü berdel de.  Aşiret içi veya nadiren aşiretler arasında yapılır.

Çoğunlukla yakın akraba olan ailelerin birindeki erkek ve kız, diğer ailedeki erkek ve kız ile evlenir. Kimi zaman birbirlerinin yüzünü bile görmedikleri de olur. Şansları yaver gider de mutlu olurlarsa, ne ala. Ya olamazlarsa? O zaman gelenek girer tekrar devreye. 

Bu film, literatürde berdel geleneğini bütün safhalarıyla bire bir görselleştiren ilk belgeseldir. 

 

Okumaya devam et “Berdel”

• Yönetmen: Handan TÜRKELİ
• Kameraman: Turhan YAVUZ
• Özgün Müzik: Serdar ATEŞER
• Seslendiren: Şerif EROL
• Yapım yılı: 1998
• Yayıncı TV: KanalD, CNNTürk, EuroD, DMax     

 

Türkiye’nin, en büyük yüzölçümüne sahip ilçesi ve en büyük adası Gökçeada. Farklı zamanlarda farklı kültürlere tanıklık etmiş. Rum nüfusun terk ettiği köyler, kilitli kapılar, yıllardır açılmamış kepenkler adanın karakteristik görüntülerinden olmuş. Rumlar yılda bir kez, Ağustos atında adaya dönüp evlerini, köylerini, mezarlıklarını ziyaret ediyorlar. Şenliklerini, düğünlerini burada yapıyor, geçmişi hüzünle anıyorlar.

Devletin iskan politikaları sonucu başka kentlerden buraya göçüp Gökçeadalı olan Türk nüfus ise, sıfırdan yeni bir yaşam kurmaya çalışıyor. Okumaya devam et “Gökçeada: Gidenler ve Kalanlar”

• Yönetmen: Handan TÜRKELİ
• Kamera: Turhan YAVUZ
• Özgün Müzik: Tanju DURU
• Seslendiren: Şerif EROL
• Yapım Yılı: 2000
• Yayıncı TV: KanalD, CNNTürk, EuroD, DMax

Zeugma adı Türkiye’de belki de, ilk defa Birecik Barajı ile birlikte duyuldu. Barajın rezervuar alanında kaldığı için sulara gömülen bu antik Roma kentinin yanısıra çok daha eski dönemlere tarihlenen mağaralar da suların altında kaldı Orta Fırat’ta. Onların adı bile anılmadı. Keza köylerde çok kıymetli tarihi yapılar, camiler, hamamlar, yerel mimarinin en güzel örneği taş evler vardı kaybedilenler arasında. 

Şimdi ise, sırada Hasankeyf ve Allianoi var. Biri Türkiye’nin en doğusunda, diğeri en batısında iki önemli antik kent. İkisi de baraj sularının tehdidi altında. Yakın bir gelecekte onları da Zeugma’nın akıbeti bekliyor. Tarihi Asur’a, Urartu’ya kadar giden kalekent Hasankeyf, Dicle nehri üzerinde yapılacak olan Ilısu Barajı’nın suları altında kalacak. Bergama’daki Allianoi sağlık merkezi de Yortanlı Barajı su tutmaya başladığında kaybolacak.  

Allianoi’yi kurtarabilmek için verilecek mücadelede bugün artık bir hayli geç kalınmış durumda. Ama Ilısu için yani Hasankeyf için zaman var.

Geç olmadan biz de en azından kendi üzerimize düşeni yapmak, tarihe not düşmek için gittik bu önemli antik merkezlere. Dünü ve bugünü örnekleriyle görmek, sonra da yarına uzanmak istedik; yani Hasankeyf’e. 

• Yönetmen: Handan TÜRKELİ
• Kamera: Turhan YAVUZ
• Özgün Müzik: Tanju DURU
• Seslendiren: Şerif EROL
• Yapım Yılı: 2000
• Yayıncı TV: KanalD, CNNTürk, EuroD, DMax

İzmir’in doğusunda kıyıya dik uzanan dağların arasında kalan Küçük Menderes Havzası, tarımın ve tarihin en eski bölgelerinden biri. Nehir sularının beslediği bereketli ovalar ile dağların yamaçlarına tablo gibi yerleşmiş küçük tarihi kasabalar, köyler bu coğrafyanın karakteristiğini oluşturur. Tire de o kasabalardan biri.

Tarih boyunca pek çok yerleşime tanık olmuş. Küçük Asya’nın en önemli ticaret merkezlerinden biri, Beylikler döneminin başkenti, Osmanlı’nın ise üç büyük kentinden birisi olmuş. Aydın Dağları’nın eteklerine yayılan eski kent köşesinde bu zengin tarihin ve farklı kültürlerin izlerini taşıyor. 

Eski çarşıyı mesken tutmuş zanaatkarlar, bugün artık pek de rastlanmayan zanaatların icra edildiği son dükkanlar, Tire’ye has Sultan Nevruz Bayramı görüntüleri ve ünlü Tire pazarı…

 

Okumaya devam et “Tire: Gizli Bahçe”

• Yönetmen: Handan TÜRKELİ
• Kameraman: Turhan YAVUZ
• Özgün Müzik: Serdar ATEŞER
• Seslendiren: Şerif EROL
• Yapım yılı: 1998
• Yayıncı TV: KanalD, CNNTürk, EuroD, DMax 

Doğu Toroslar’da, Mersin’in Mut ilçesinde mucizevi doğa oluşumu halinde iki kanyon yer alır: Sason ve Göğden. Sason Kanyonu 12 kilometre uzunluğunda ve en yüksek noktası 300 metreye ulaşan dev bir kaya kent gibi. Duvarlarına gizlenmiş mağaralar, vadinin en derinlerine kadar inen taş merdivenler, su sarnıçları, kaya mezarlarına sıkça rastlanıyor. Bu da kanyonun, tarihin eski dönemlerinde farklı yerleşimlere tanık olduğunu kanıtlıyor.

Kanyonların içinde ve çevresindeki köylerde ise, göçerliği bir kuşak evvel terk edip yerleşik düzene geçmiş Yörükler yaşıyor. Göçebe geçmişin yaşam tarzı, alışkanlıkları, gelenekleri halen canlı bir şekilde sürdürülüyor.

Okumaya devam et “Sason Kanyonu”

• Yönetmen: Handan TÜRKELİ
• Kamera: Turhan YAVUZ
• Özgün Müzik: Tanju DURU
• Seslendiren: Şerif EROL
• Yapım Yılı: 2000
• Yayıncı TV: KanalD, CNNTürk, EuroD, DMax

Anadolu’nun kuzeydoğu sınırındaki Yalnızçam ve Karçal dağları  yeryüzünde çok az sayıdaki doğal yaşlı ormanların kıymetli bir bölümünü barındırıyor. Ladin, köknar ormanları, geniş çayırlar ve dağlarla çevrili bu bölge için Türkiye’nin Alpler’i denilebilir. Uzun ve zorlu kış ayları, dağların arasına yerleşmiş köylerdeki yaşamın koşullarını ve zengin kültürünü belirliyor. Kar güreşleri de çok eski geleneklerden biri. Uzun zamandır ihmal edilmiş ancak belgeselimizin desteğiyle yeniden hayat bulurken insan-doğa ilişkisinin de ilginç bir örneğini oluşturuyor.

.

Okumaya devam et “Karakışın Doğusu: Şavşat”